Four centuries of contact. Persian rugs sold in Kraków in the 1500s. A formal friendship treaty when both nations were recovering from foreign domination. 116,000 Poles saved by Iran in 1942. And a trade relationship that survived Soviet communism, the Islamic Revolution, and Western sanctions — still quietly running in 2024. Cztery wieki kontaktów. Perskie dywany sprzedawane w Krakowie w XVI wieku. Formalny traktat przyjaźni, gdy oba narody odbudowywały się po obcej dominacji. 116 000 Polaków uratowanych przez Iran w 1942 roku. I stosunki handlowe, które przeżyły radziecki komunizm, Islamską Rewolucję i zachodnie sankcje — wciąż cicho działające w 2024 roku.
The formal diplomatic relationship between Poland and Iran dates to 1927. The actual relationship is considerably older. As early as the 16th century, Iranian merchants and trading caravans entered Europe and exchanged goods with Polish merchants, with Iranians documented in major Polish cities including Toruń and Lwów. The trade was substantial enough that Isfahan rugs imported from Persia to the Polish-Lithuanian Commonwealth — among the most luxurious textiles in the world at the time — became incorrectly known as "Polish rugs" in Western Europe, still called tapis Polonais or Polonaise by French and Italian collectors today. Formalne stosunki dyplomatyczne między Polską a Iranem datują się na 1927 rok. Faktyczne stosunki są znacznie starsze. Już w XVI wieku irańscy kupcy i karawany handlowe wkraczali do Europy i wymieniali towary z polskimi kupcami, a Irańczycy byli dokumentowani w głównych polskich miastach, w tym w Toruniu i Lwowie. Handel był na tyle znaczący, że dywany z Isfahanu importowane z Persji do Rzeczypospolitej Polsko-Litewskiej — jedne z najbardziej luksusowych tkanin ówczesnego świata — błędnie stały się znane w Zachodniej Europie jako „polskie dywany", do dziś nazywane przez francuskich i włoskich kolekcjonerów tapis Polonais lub Polonaise.
The first documented visit of a Polish envoy to Iran took place in 1602. A Persian embassy reached Kraków between 1609 and 1615. These were not diplomatic formalities — they were commercial and strategic contacts between two major powers of their era, Poland-Lithuania as the largest state in Europe and the Safavid Persian Empire as the dominant power from the Caucasus to Central Asia, with a shared interest in containing Ottoman expansion between them. Pierwsza udokumentowana wizyta polskiego posła w Iranie miała miejsce w 1602 roku. Poselstwo perskie przybyło do Krakowa między 1609 a 1615 rokiem. Nie były to dyplomatyczne formalności — były to kontakty handlowe i strategiczne między dwoma głównymi mocarstwami swoich czasów: Rzecząpospolitą jako największym państwem w Europie i Safawidzkim Cesarstwem Perskim jako dominującą potęgą od Kaukazu do Azji Środkowej, ze wspólnym interesem w powstrzymywaniu ekspansji Osmanów.
In the following centuries Armenians migrated from Iran to Poland in significant numbers, settling in Zamość, Lwów, Kamieniec Podolski, and other cities, bringing Persian commercial networks and cultural traditions that further deepened the connection. By the time both nations re-emerged as independent states in the early 20th century — Poland in 1918 after 123 years of partition, Iran under Reza Shah Pahlavi consolidating the Qajar legacy — there was a deep reservoir of historical relationship to draw on. W kolejnych wiekach Ormianie migrowali z Iranu do Polski w znacznej liczbie, osiedlając się w Zamościu, Lwowie, Kamieńcu Podolskim i innych miastach, przywożąc perskie sieci handlowe i tradycje kulturowe, które pogłębiały związki. Do czasu, gdy oba narody ponownie pojawiły się jako niepodległe państwa na początku XX wieku — Polska w 1918 roku po 123 latach rozbiorów, Iran pod Rezą Szachem Pahlavim konsolidującym dziedzictwo Kadżarów — istniał głęboki zasób historycznych relacji, z których można było czerpać.
The timing of the 1927 Treaty of Friendship is not coincidental. Both Poland and Iran were in the midst of national reconstruction projects that had profound structural similarities. Poland had regained independence in 1918 after 123 years of partition between Russia, Prussia, and Austria — it was rebuilding state institutions, establishing a diplomatic network, and seeking to normalise relations with nations across Europe and beyond. Iran under Reza Shah Pahlavi, who had seized power in a 1921 coup and been proclaimed Shah in 1925, was simultaneously engaged in the most ambitious modernisation programme in Iranian history — building a central state, a national army, a secular legal system, and a national railway, while reducing British and Soviet influence over Iranian affairs. Termin Traktatu Przyjaźni z 1927 roku nie jest przypadkowy. Zarówno Polska, jak i Iran znajdowały się w środku projektów narodowej odbudowy, które miały głębokie strukturalne podobieństwa. Polska odzyskała niepodległość w 1918 roku po 123 latach rozbiorów między Rosją, Prusami i Austrią — odbudowywała instytucje państwowe, tworzyła sieć dyplomatyczną i dążyła do normalizacji stosunków z narodami całej Europy i poza nią. Iran pod Rezą Szachem Pahlavim, który przejął władzę w zamachu stanu w 1921 roku i został ogłoszony szachem w 1925 roku, jednocześnie realizował najbardziej ambitny program modernizacji w irańskiej historii — budując centralne państwo, armię narodową, świecki system prawny i kolej narodową, jednocześnie redukując wpływy brytyjskie i radzieckie na irańskie sprawy.
Formal diplomatic recognition at legation level. The treaty established Polish and Iranian legations in Tehran and Warsaw respectively — the foundational act of modern bilateral relations. Iran had recognised Polish independence in 1919; the 1927 treaty elevated that recognition into a permanent legal framework with resident diplomatic missions in each capital. Formalne uznanie dyplomatyczne na poziomie poselstw. Traktat ustanowił polskie i irańskie poselstwa odpowiednio w Teheranie i Warszawie — podstawowy akt nowoczesnych stosunków dwustronnych. Iran uznał polską niepodległość w 1919 roku; traktat z 1927 roku przekształcił to uznanie w trwałe ramy prawne ze stałymi misjami dyplomatycznymi w każdej ze stolic.
Most-favoured-nation trade principles. The treaty incorporated provisions ensuring that each country's merchants and goods would receive treatment no less favourable than those of any third country — the foundational most-favoured-nation clause that underpins all bilateral trade liberalisation. This provision was specifically motivated by the interest of Polish businesses in Iran's oil sector, glassware, leather, food processing, and furniture industries, which Polish entrepreneurs of the interwar period were actively pursuing. Zasady handlowe klauzuli najwyższego uprzywilejowania. Traktat zawierał postanowienia zapewniające, że kupcy i towary każdego z krajów będą traktowani nie mniej korzystnie niż podmioty z jakiegokolwiek trzeciego kraju — podstawowa klauzula najwyższego uprzywilejowania leżąca u podstaw wszelkiej dwustronnej liberalizacji handlu. Postanowienie to było motywowane przede wszystkim zainteresowaniem polskich przedsiębiorstw irańskim sektorem naftowym, szklarskim, skórzanym, przetwórstwa spożywczego i meblarskim, które polscy przedsiębiorcy okresu międzywojennego aktywnie rozwijali.
Consular protections for nationals. The treaty established mutual consular protection rights — ensuring Polish citizens in Iran and Iranian citizens in Poland could access their respective consular services. Poland opened a consulate in Tabriz in 1928, the following year, specifically to serve the Polish business community active in northwestern Iran. Ochrona konsularna obywateli. Traktat ustanowił wzajemne prawa ochrony konsularnej — zapewniając obywatelom polskim w Iranie i irańskim w Polsce dostęp do odpowiednich służb konsularnych. Polska otworzyła konsulat w Tabrizie w 1928 roku, specjalnie z myślą o polskiej społeczności biznesowej aktywnej w północno-zachodnim Iranie.
A geopolitical rationale beyond trade. Both Poland and Iran in 1927 shared a strategic concern: the Soviet Union. Poland's eastern border touched Soviet territory; Iran's northern border shared the longest frontier with the USSR outside of European Russia. Both nations had reasons to normalise their relationship with each other independent of the Soviets — and both saw value in a bilateral framework that could not be disrupted by Moscow's interference. The 1927 treaty was, in part, a quiet expression of that shared concern. Geopolityczne uzasadnienie wykraczające poza handel. Zarówno Polska, jak i Iran w 1927 roku podzielały strategiczne obawy dotyczące Związku Radzieckiego. Wschodnia granica Polski dotykała terytorium radzieckiego; północna granica Iranu była najdłuższą granicą z ZSRR poza europejską Rosją. Oba narody miały powody, by normalizować wzajemne stosunki niezależnie od Sowietów — i oba widziały wartość w ramach dwustronnych, których Moskwa nie mogłaby zakłócić. Traktat z 1927 roku był, po części, cichym wyrazem tej wspólnej troski.
Permanence. The Treaty of Friendship of 1927 has remained in force ever since — a legal instrument approaching its 100th anniversary, having survived the Second World War, the communist transformation of Poland, the Islamic Revolution, the Iran-Iraq War, and three decades of Western sanctions. No other bilateral agreement between Poland and any non-European country has shown comparable durability. Trwałość. Traktat Przyjaźni z 1927 roku pozostaje w mocy do dziś — instrument prawny zbliżający się do stulecia istnienia, który przetrwał II wojnę światową, komunistyczną transformację Polski, Islamską Rewolucję, wojnę iracko-irańską i trzy dekady zachodnich sankcji. Żadna inna dwustronna umowa między Polską a krajem pozaeuropejskim nie wykazała porównywalnej trwałości.
The 1927 Treaty of Friendship was the foundation, but not the entirety, of the legal framework governing Poland-Iran relations. Over the following 95 years, both governments added layer upon layer of specific bilateral agreements covering trade, investment, transport, taxation, and cultural cooperation. Together, these instruments constitute one of the most comprehensive bilateral legal frameworks between a NATO member and Iran in existence. Traktat Przyjaźni z 1927 roku był fundamentem, ale nie całością ram prawnych regulujących stosunki polsko-irańskie. Przez następne 95 lat oba rządy dodawały kolejne warstwy szczegółowych umów dwustronnych obejmujących handel, inwestycje, transport, opodatkowanie i współpracę kulturalną. Łącznie instrumenty te stanowią jeden z najbardziej kompleksowych dwustronnych ram prawnych między członkiem NATO a Iranem.
| YearRok | AgreementUmowa | SignificanceZnaczenie |
|---|---|---|
| 1927 | Treaty of FriendshipTraktat Przyjaźni | Foundation of all bilateral relations. Established legations, MFN trade principles, consular protections. Still in force. Approaching 100th anniversary.Fundament wszystkich stosunków dwustronnych. Ustanowił poselstwa, zasady MFN, ochronę konsularną. Nadal w mocy. Zbliża się do 100. rocznicy. |
| 1952 | Agreement on TradeUmowa Handlowa | Specific bilateral trade agreement supplementing the 1927 treaty framework. Signed during peak communist-era Poland — demonstrating that trade with Iran survived Cold War alignment pressures.Szczegółowa umowa handlowa uzupełniająca ramy z 1927 roku. Podpisana w szczytowym okresie komunistycznej Polski — demonstrując, że handel z Iranem przetrwał presje zimnowojennej przynależności. |
| 1976 | Agreement on Road TransportationUmowa o Transporcie Drogowym | Governed the movement of goods by road between the two countries — critical for Polish machinery and agricultural equipment exports to Iran overland through Turkey and Iraq.Regulowała transport towarów drogami lądowymi — kluczowa dla polskiego eksportu maszyn rolniczych do Iranu przez Turcję i Irak. |
| 1998 | Bilateral Investment Treaty (BIT)Traktat o Ochronie Inwestycji (BIT) | Agreement on Mutual Promotion and Protection of Investments. Entered into force 1999. Provides fair and equitable treatment of investments, expropriation protection, and investor-state arbitration mechanisms.Umowa o wzajemnym popieraniu i ochronie inwestycji. Weszła w życie 1999 roku. Zapewnia sprawiedliwe i równe traktowanie inwestycji, ochronę przed wywłaszczeniem i mechanizmy arbitrażu inwestor-państwo. |
| 1998 | Double Taxation AgreementUmowa o Unikaniu Podwójnego Opodatkowania | Eliminates double taxation on income for residents and businesses operating in both countries. Essential infrastructure for any sustained commercial relationship.Eliminuje podwójne opodatkowanie dochodów dla rezydentów i firm działających w obu krajach. Niezbędna infrastruktura dla każdej trwałej relacji handlowej. |
| 1999 | Air Transportation AgreementUmowa o Transporcie Lotniczym | Bilateral aviation agreement governing direct air services. Currently effectively suspended due to sanctions, but the legal framework for direct flights remains in place.Dwustronna umowa lotnicza regulująca bezpośrednie połączenia lotnicze. Obecnie praktycznie zawieszona z powodu sankcji, ale ramy prawne dla bezpośrednich lotów pozostają w mocy. |
| 2022 | Cultural & Scientific Cooperation AgreementUmowa o Współpracy Kulturalnej i Naukowej | Renewed in May 2022 covering cultural, sports, scientific, youth, and mass media cooperation — signed despite the broader deterioration of Iran's relations with the West, reflecting the specific durability of the Poland-Iran bilateral track.Odnowiona w maju 2022 roku, obejmująca współpracę kulturalną, sportową, naukową, młodzieżową i w zakresie mediów masowych — podpisana pomimo szerszego pogorszenia stosunków Iranu z Zachodem. |
The most important single episode in Poland-Iran relations has nothing to do with trade statistics, treaty provisions, or diplomatic protocol. It is a human story of survival, and it is the reason that Polish-Iranian relations carry an emotional weight that no bilateral agreement between a NATO member and the Islamic Republic should logically possess. Najważniejszy pojedynczy epizod w stosunkach polsko-irańskich nie ma nic wspólnego ze statystykami handlowymi, postanowieniami traktatowymi czy protokołem dyplomatycznym. To ludzka historia przetrwania i jest powodem, dla którego stosunki polsko-irańskie niosą ciężar emocjonalny, którego żadna dwustronna umowa między członkiem NATO a Islamską Republiką logicznie nie powinna posiadać.
When Germany and the Soviet Union invaded Poland simultaneously in September 1939, hundreds of thousands of Polish citizens were deported to Siberia and the Soviet labour camp system by the NKVD. After Germany's invasion of the Soviet Union in June 1941 — transforming the Soviets into Allied partners — an agreement was reached to release Polish prisoners and allow the formation of a Polish army under General Władysław Anders. The Anders Army, along with hundreds of thousands of civilian dependants who had survived the camps, needed to evacuate through the Soviet Union. The only viable exit route was south — through Central Asia and into Iran. Gdy Niemcy i Związek Radziecki jednocześnie zaatakowały Polskę we wrześniu 1939 roku, setki tysięcy polskich obywateli zostało deportowanych na Syberię i do radzieckiego systemu obozów pracy przez NKWD. Po inwazji Niemiec na Związek Radziecki w czerwcu 1941 roku — co przemieniło Sowietów w sojuszników aliantów — osiągnięto porozumienie o zwolnieniu polskich więźniów i umożliwieniu sformowania polskiej armii pod dowództwem generała Władysława Andersa. Armia Andersa wraz z setkami tysięcy cywilnych dependantów, którzy przeżyli obozy, musiała ewakuować przez Związek Radziecki. Jedyna realna droga ucieczki prowadziła na południe — przez Azję Środkową do Iranu.
Between March and September 1942, approximately 116,000 Polish evacuees — soldiers and civilians — arrived in Iran, having crossed the Caspian Sea from Soviet ports. Iran under Shah Mohammad Reza Pahlavi provided them with food, medical care, housing, schooling for orphaned children, and transit facilities. In Isfahan alone, nearly twenty boarding schools were established for Polish children — many of them orphans whose parents had died in Siberian camps. The largest European migration through Iran in history was also, by Polish accounts preserved in living family memory, one of the most humane receptions any displaced people had received in the twentieth century. Między marcem a wrześniem 1942 roku do Iranu przybyło około 116 000 polskich ewakuantów — żołnierzy i cywilów, którzy przepłynęli Morze Kaspijskie z radzieckich portów. Iran pod rządami szacha Mohammada Rezy Pahlaviego zapewnił im żywność, opiekę medyczną, zakwaterowanie, szkołę dla osieroconych dzieci i zaplecze tranzytowe. W samym Isfahanie założono niemal dwadzieścia internatów dla polskich dzieci — z których wiele było sierotami, których rodzice zginęli na Syberii. Największa europejska migracja przez Iran w historii była jednocześnie, według polskich relacji zachowanych w żywej pamięci rodzinnej, jednym z najbardziej humanitarnych przyjęć, jakie jakikolwiek naród uchodźczy otrzymał w XX wieku.
Polish military cemeteries remain in Bandar Anzali, Tehran, Ahvaz, Isfahan, and Mashhad — maintained sites, visited annually by Polish groups including, in recent years, a group of Polish motorcyclists who rode to Iran specifically to visit the graves and thank the Iranian people. Polish Foreign Minister Zbigniew Rau paid an official visit to Tehran in 2022 commemorating the 80th anniversary of the refugee evacuation. The 1942 episode is taught in Polish schools and is a living memory in Polish families. It is the single most important reason why Polish-Iranian relations carry a warmth that has nothing to do with geopolitics and everything to do with shared human experience across very different cultures. Polskie cmentarze wojskowe pozostają w Bandar Anzali, Teheranie, Ahwazie, Isfahanie i Meszhedzie — utrzymane obiekty, odwiedzane corocznie przez polskie grupy, w tym ostatnio grupę polskich motocyklistów, którzy przejechali do Iranu specjalnie, by odwiedzić groby i podziękować narodowi irańskiemu. Polski minister spraw zagranicznych Zbigniew Rau złożył oficjalną wizytę w Teheranie w 2022 roku, upamiętniając 80. rocznicę ewakuacji uchodźców. Epizod z 1942 roku jest nauczany w polskich szkołach i żywy w pamięci polskich rodzin. To najważniejszy powód, dla którego stosunki polsko-irańskie niosą ciepło, które nie ma nic wspólnego z geopolityką, a wszystko z dzielonym ludzkim doświadczeniem ponad bardzo różnymi kulturami.
From 1947, Poland became a Soviet satellite state — a member of the Warsaw Pact, aligned with Moscow, ideologically committed to socialism, and in Cold War terms a firm member of the Eastern Bloc. Iran under Mohammad Reza Shah Pahlavi was simultaneously one of America's most important Middle Eastern allies — a member of CENTO, hosting US military advisors, and explicitly anti-communist. By every logic of Cold War geopolitics, Polish-Iranian trade should have ceased. Od 1947 roku Polska stała się sowieckim satelitą — członkiem Układu Warszawskiego, związanym z Moskwą, ideologicznie zaangażowanym w socjalizm i w kategoriach zimnowojennych zdecydowanym członkiem Bloku Wschodniego. Iran pod rządami szacha Mohammada Rezy Pahlaviego był jednocześnie jednym z najważniejszych bliżej wschodnich sojuszników Ameryki — członkiem CENTO, goszczącym doradców wojskowych USA i wyraźnie antykomunistycznym. Zgodnie z wszelką logiką zimnowojennej geopolityki handel polsko-irański powinien był ustać.
It did not. Both Poland and Iran maintained embassies in each other's capitals throughout the Cold War. The 1952 Agreement on Trade was signed at the height of Stalinist Poland. By 1976, the bilateral relationship had been extended with an Agreement on Road Transportation — practical infrastructure for commercial exchange that neither government saw fit to interrupt despite their opposite geopolitical alignments. Trade continued throughout the 1960s and 1970s, with Polish agricultural machinery, food products, and industrial goods moving to Iran while Iranian oil products, petrochemicals, and agricultural exports moved to Poland. Tak się nie stało. Zarówno Polska, jak i Iran przez całą zimną wojnę utrzymywały ambasady w swoich stolicach. Umowa Handlowa z 1952 roku została podpisana w szczytowym okresie stalinowskiej Polski. Do 1976 roku stosunki dwustronne zostały rozszerzone o Umowę o Transporcie Drogowym — praktyczną infrastrukturę wymiany handlowej, której żaden z rządów nie uważał za stosowne przerwać pomimo przeciwnych geopolitycznych przynależności. Handel trwał przez lata 60. i 70., z polskimi maszynami rolniczymi, produktami spożywczymi i dobrami przemysłowymi napływającymi do Iranu, podczas gdy irańskie produkty naftowe, petrochemikalia i eksport rolny trafiały do Polski.
The Islamic Revolution of 1979 disrupted trade sharply but did not end it. The Iran-Iraq War (1980–1988) reduced commercial activity further. But even through these convulsions, the bilateral relationship maintained its institutional skeleton — embassies open, treaties in force, and the residual goodwill from 1942 providing a floor of mutual respect that pure commercial calculation would not have sustained alone. The 1998 Bilateral Investment Treaty and Double Taxation Agreement — signed a full decade after the Iran-Iraq War ended — show that both governments were actively investing in the commercial relationship even as Iran faced growing Western isolation. Islamska Rewolucja 1979 roku gwałtownie zakłóciła handel, ale go nie zakończyła. Wojna iracko-irańska (1980–1988) jeszcze bardziej ograniczyła aktywność handlową. Ale nawet przez te wstrząsy stosunki dwustronne zachowały swój instytucjonalny szkielet — otwarte ambasady, obowiązujące traktaty i resztkowa dobra wola z 1942 roku zapewniająca dno wzajemnego szacunku, którego czysta kalkulacja handlowa sama w sobie by nie utrzymała. Traktat Inwestycyjny z 1998 roku i Umowa o Unikaniu Podwójnego Opodatkowania — podpisane pełne dziesięć lat po zakończeniu wojny iracko-irańskiej — pokazują, że oba rządy aktywnie inwestowały w stosunki handlowe, nawet gdy Iran napotykał coraz większą izolację Zachodu.
The high-water mark of modern Poland-Iran trade came in 2017, when bilateral exchange reached approximately $230 million — a figure achieved in the brief window after the 2015 JCPOA nuclear deal temporarily lifted the most restrictive sanctions on Iran. Iranian oil products, petrochemicals, plastics, and agricultural exports flowed to Poland; Polish agricultural machinery, food products, medical equipment, glass, and home appliances moved the other direction. The year 2017 represents what the bilateral relationship looks like when its institutional infrastructure is allowed to function without major external constraint. Szczytowy poziom nowoczesnego handlu polsko-irańskiego nastąpił w 2017 roku, gdy wymiana dwustronna osiągnęła około 230 milionów dolarów — wartość osiągnięta w krótkim oknie po porozumieniu JCPOA z 2015 roku, które tymczasowo zniosło najbardziej restrykcyjne sankcje na Iran. Irańskie produkty naftowe, petrochemikalia, tworzywa sztuczne i eksport rolny napływały do Polski; polskie maszyny rolnicze, produkty spożywcze, sprzęt medyczny, szkło i artykuły gospodarstwa domowego zmierzały w przeciwnym kierunku. Rok 2017 pokazuje, jak wyglądają stosunki dwustronne, gdy ich infrastruktura instytucjonalna może funkcjonować bez większych zewnętrznych ograniczeń.
Then came the US withdrawal from the JCPOA in May 2018 under President Trump, followed by the reimposition of comprehensive sanctions including secondary sanctions threatening any company — regardless of nationality — that continued doing significant business with Iran. EU-Iran trade fell 75% in the first half of 2019 alone. Polish banks lost the ability to process financial transactions with Iranian counterparties. Major insurance companies refused to cover shipments. The INSTEX payment mechanism created by the EU as a workaround was never made operational at commercial scale. Następnie nastąpiło wycofanie się USA z JCPOA w maju 2018 roku za prezydentury Trumpa, po którym nastąpiło przywrócenie kompleksowych sankcji, w tym sankcji wtórnych grożących każdej firmie — niezależnie od narodowości — która nadal prowadziła znaczącą działalność z Iranem. Handel UE–Iran spadł o 75% w samej pierwszej połowie 2019 roku. Polskie banki utraciły możliwość przetwarzania transakcji finansowych z irańskimi partnerami. Główne towarzystwa ubezpieczeniowe odmówiły ubezpieczania przesyłek. Mechanizm płatniczy INSTEX stworzony przez UE jako obejście nigdy nie działał na skalę komercyjną.
According to the UN COMTRADE database — the most comprehensive source for bilateral trade statistics — Poland-Iran bilateral trade in 2024 totalled approximately $82.4 million: Polish exports to Iran of $34.3 million and Polish imports from Iran of $48.1 million, giving Iran a modest positive trade balance with Poland of approximately $13.8 million. These figures represent a fraction of the 2017 peak, but they are real, current, and in some categories growing. Według bazy danych UN COMTRADE — najbardziej kompleksowego źródła statystyk dwustronnego handlu — wymiana handlowa Polska–Iran w 2024 roku wyniosła łącznie około 82,4 mln USD: polski eksport do Iranu w wysokości 34,3 mln USD i polskie importy z Iranu w wysokości 48,1 mln USD, dając Iranowi skromnie dodatni bilans handlowy z Polską w wysokości około 13,8 mln USD. Liczby te stanowią ułamek szczytu z 2017 roku, ale są realne, aktualne i w niektórych kategoriach rosnące.
Polish exports to Iran concentrate in categories specifically exempted from or minimally affected by EU sanctions: agricultural machinery and equipment — long the backbone of Polish machinery exports to Iran dating back to the communist era, when Polish tractor and harvester manufacturers found a ready market in Iranian agriculture; food products and food processing equipment; medical equipment and instruments — consistently exempted from the harshest sanctions as humanitarian goods; glass and glassware — a historic bilateral trade category dating to the pre-war period; and home appliances and consumer electronics. These categories are not glamorous. They are the product of decades of specific bilateral commercial relationships that survived sanctions by operating in legal grey zones and through third-country intermediaries when direct channels closed. Polski eksport do Iranu koncentruje się w kategoriach wyraźnie wyłączonych z sankcji UE lub na nie minimalnie narażonych: maszyny i urządzenia rolnicze — od dawna trzon polskiego eksportu maszyn do Iranu, sięgający epoki komunizmu, gdy polscy producenci traktorów i kombajnów znaleźli chłonny rynek w irańskim rolnictwie; produkty spożywcze i sprzęt do przetwórstwa spożywczego; sprzęt i instrumenty medyczne — stale wyłączone z najbardziej surowych sankcji jako dobra humanitarne; szkło i wyroby szklane — historyczna kategoria wymiany dwustronnej sięgająca okresu przedwojennego; oraz sprzęt AGD i elektronika użytkowa. Te kategorie nie są spektakularne. Są produktem dziesięcioleci specyficznych dwustronnych relacji handlowych, które przetrwały sankcje, działając w prawnych szarych strefach i przez pośredników z krajów trzecich, gdy bezpośrednie kanały się zamknęły.
Iranian exports to Poland follow the broader pattern of Iran's remaining EU trade: vegetable products and food dominate, with pistachios, dried fruits, dates, and spices comprising the largest categories by value. Base metals and iron and steel products — categories that remain accessible under EU frameworks even when more restricted under US sanctions. Plastics and chemical products. And — the data point that prompted this article in the first place — frozen strawberries. Irański eksport do Polski podąża za szerszym wzorcem pozostałego handlu Iranu z UE: dominują produkty warzywne i żywność, przy czym pistacje, suszone owoce, daktyle i przyprawy stanowią największe kategorie wartościowo. Metale nieszlachetne, żelazo i wyroby stalowe — kategorie pozostające dostępnymi w ramach unijnych nawet przy bardziej restrykcyjnych warunkach USA. Tworzywa sztuczne i produkty chemiczne. I — punkt danych, który zainspirował ten artykuł w pierwszej kolejności — mrożone truskawki.
| Trade FlowPrzepływ Handlowy | Primary CategoriesGłówne Kategorie | Status Under SanctionsStatus w Reżimie Sankcji |
|---|---|---|
| Poland → IranPolska → Iran | Agricultural machinery, food products, medical equipment, glass, home appliancesMaszyny rolnicze, produkty spożywcze, sprzęt medyczny, szkło, AGD | Largely permitted under EU framework; banking access is the primary constraintW dużej mierze dozwolone w ramach UE; dostęp bankowy to główne ograniczenie |
| Iran → PolandIran → Polska | Pistachios, dried fruits, dates, frozen strawberries (re-imports), base metals, plastics, carpetsPistacje, suszone owoce, daktyle, mrożone truskawki (reimport), metale nieszlachetne, tworzywa, dywany | Agricultural/food: generally permitted. Metals/chemicals: case-by-case EU analysis requiredRolno-spożywcze: generalnie dozwolone. Metale/chemikalia: wymagana analiza UE case by case |
| Oil & petrochemicalsRopa i petrochemia | Crude oil, oil productsRopa surowa, produkty naftowe | Embargoed · zero flow since 2018Objęte embariem · zerowy przepływ od 2018 |
According to the European Commission Directorate General for Trade, total EU-Iran trade in goods in 2024 amounted to €4,543 million — €834 million in EU imports from Iran and €3,708 million in EU exports to Iran, giving the EU a trade surplus of €2,874 million. The EU is Iran's most important trading partner for sophisticated manufactured goods, particularly machinery, chemicals, and optical and medical instruments. Poland's $82.4 million bilateral trade represents approximately 1.8% of total EU-Iran trade — a modest but real share, reflecting Poland's position as a medium-sized EU member with a specific set of export strengths aligned with Iranian import needs. Według Dyrekcji Generalnej ds. Handlu Komisji Europejskiej łączny handel towarami UE–Iran w 2024 roku wyniósł 4 543 mln EUR — 834 mln EUR w imporcie UE z Iranu i 3 708 mln EUR w eksporcie UE do Iranu, dając UE nadwyżkę handlową 2 874 mln EUR. UE jest najważniejszym partnerem handlowym Iranu w zakresie zaawansowanych dóbr wytworzonych, szczególnie maszyn, chemikaliów oraz instrumentów optycznych i medycznych. Handel dwustronny Polski w wysokości 82,4 mln USD stanowi około 1,8% całkowitego handlu UE–Iran — skromny, ale realny udział, odzwierciedlający pozycję Polski jako średniej wielkości członka UE ze specyficznym zestawem mocnych stron eksportowych zgodnych z irańskimi potrzebami importowymi.
The Poland-Iran bilateral relationship is, from a purely geopolitical standpoint, improbable. Poland is a NATO member, a frontline state in Europe's confrontation with Russia, a recipient of American FMF loans for Apache helicopters, and a country whose government has been outspoken in supporting Ukraine and condemning Russian aggression. Iran is formally designated as a supporter of Russia's war effort, a supplier of drones used against Ukrainian civilians, and the subject of expanding EU sanctions packages. The two countries should, by any rational geopolitical calculus, have no meaningful bilateral relationship in 2026. Stosunki dwustronne Polska–Iran są, z czysto geopolitycznego punktu widzenia, mało prawdopodobne. Polska jest członkiem NATO, frontowym państwem w konfrontacji Europy z Rosją, odbiorcą amerykańskich pożyczek FMF na śmigłowce Apache i krajem, którego rząd otwarcie popierał Ukrainę i potępiał rosyjską agresję. Iran jest formalnie wyznaczony jako wspierający rosyjskie wysiłki wojenne, dostawca dronów używanych przeciwko ukraińskim cywilom i podmiot rozszerzających się pakietów sankcji UE. Oba kraje powinny, według jakichkolwiek racjonalnych geopolitycznych kalkulacji, nie mieć żadnych znaczących stosunków dwustronnych w 2026 roku.
And yet. The 1927 Treaty of Friendship remains in force. Polish cemeteries in Ahvaz are maintained. The Cultural Cooperation Agreement was renewed in 2022. $82.4 million in goods moved between Warsaw and Tehran in 2024. Persian language courses run at Warsaw University, as they have since 1820. The bilateral relationship that formed before either country was a modern state, that survived every geopolitical convulsion of the 20th century, and that is quietly still running today is not a policy choice. It is something more durable than policy: it is history, still operative. A jednak. Traktat Przyjaźni z 1927 roku pozostaje w mocy. Polskie cmentarze w Ahwazie są utrzymywane. Umowa o Współpracy Kulturalnej została odnowiona w 2022 roku. W 2024 roku towary o wartości 82,4 mln USD przepłynęły między Warszawą a Teheranem. Kursy języka perskiego trwają na Uniwersytecie Warszawskim, jak od 1820 roku. Stosunki dwustronne, które ukształtowały się przed powstaniem nowoczesnego państwa w każdym z krajów, które przetrwały każdy geopolityczny wstrząs XX wieku i które cicho wciąż działają dziś, nie są wyborem politycznym. To coś trwalszego niż polityka: to historia, wciąż aktywna.
The Poland-Iran bilateral relationship is not an investment thesis. It is not a market opportunity — not in 2026, under current sanctions, with Iranian drones being shot down over Kyiv. It is something more interesting: the longest continuously functioning bilateral diplomatic relationship in Polish foreign policy, stretching from 16th-century merchant contacts in Kraków through the 1927 Treaty of Friendship through the 1942 refugee episode that every Pole knows and every Iranian remembers through communist-era trade agreements through the Islamic Revolution through the sanctions era and into the present day. The $82.4 million that still moves between Warsaw and Tehran in 2024 is not significant by any measure of Polish trade. What it signifies is that this relationship, like the 1927 treaty that underpins it, has been designed to last. It has. That is the more interesting data point. Stosunki dwustronne Polska–Iran nie są tezą inwestycyjną. Nie są szansą rynkową — nie w 2026 roku, przy obecnych sankcjach, gdy irańskie drony są zestrzelane nad Kijowem. Są czymś ciekawszym: najdłużej nieprzerwanie funkcjonującymi stosunkami dyplomatycznymi w polskiej polityce zagranicznej, rozciągającymi się od kontaktów kupieckich w Krakowie w XVI wieku przez Traktat Przyjaźni z 1927 roku, przez epizod uchodźczy z 1942 roku, który każdy Polak zna i każdy Irańczyk pamięta, przez komunistyczne umowy handlowe, przez Islamską Rewolucję, przez erę sankcji i do dnia dzisiejszego. 82,4 mln USD, które wciąż przepływa między Warszawą a Teheranem w 2024 roku, nie jest znaczące żadną miarą polskiego handlu. To, co sygnalizuje, to że ta relacja, podobnie jak traktat z 1927 roku, który ją podpiera, została zaprojektowana by trwać. Trwa. To bardziej interesujący punkt danych.
This article is produced by Fides Polonia Capital Management for informational purposes only. It does not constitute financial advice. Trade data from UN COMTRADE database (November 2025 update), EU Commission Directorate General for Trade factsheet on EU-Iran trade (May 2025), and Trading Economics. Historical and diplomatic data from Wikipedia Iran–Poland Relations, Polish Embassy Tehran official bilateral relations page (gov.pl/iran-en), Grokipedia, and Tehran Times (November 2025). No investment recommendation is made or implied regarding Iran, Iranian assets, or any entity subject to sanctions. Niniejszy artykuł jest produkowany przez Fides Polonia Capital Management wyłącznie w celach informacyjnych. Nie stanowi porady finansowej. Dane handlowe z bazy danych UN COMTRADE (aktualizacja listopad 2025), Arkusza danych DG Trade KE dotyczącego handlu UE–Iran (maj 2025) i Trading Economics. Dane historyczne i dyplomatyczne z Wikipedia Stosunki Iran–Polska, oficjalnej strony stosunków dwustronnych Ambasady RP w Teheranie (gov.pl/iran-en), Grokipedia i Tehran Times (listopad 2025). Żadna rekomendacja inwestycyjna dotycząca Iranu, irańskich aktywów ani podmiotów objętych sankcjami nie jest formułowana ani sugerowana.